Masdar
«Masdar» kompaniyasi O‘zbekiston bozoriga 2019-yilda kirib kelib, mamlakatning qayta tiklanuvchi energetika sohasidagi yuksak dasturini qo‘llab-quvvatlagan ilk yirik xalqaro investorlardan biriga aylandi. O‘zbekiston 2030-yilga borib elektr energiyasining 40 foizini qayta tiklanuvchi manbalardan ishlab chiqarish maqsadini belgilagan bo‘lib, «Masdar» loyihalari ushbu marraga erishishda muhim o‘rin tutadi. Bir necha yil ichida kompaniya O‘zbekiston hukumati bilan respublika bo‘ylab yirik quyosh va shamol elektr stansiyalarini qurish yuzasidan qator tarixiy bitimlarni imzoladi.
Kompaniyaning dastlabki loyihasi - quvvati 200 MVt bo‘lgan «Nur Navoiy» quyosh fotoelektr stansiyasi - to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hisobiga amalga oshirilgan O‘zbekistondagi birinchi sanoat miqyosidagi quyosh inshooti bo‘ldi. 2021-yilda foydalanishga topshirilgan mazkur stansiya 31 000 dan ortiq xonadonni elektr bilan ta’minlashga yetadigan energiya ishlab chiqaradi hamda har yili 156 000 tonna karbonat angidrid gazining havoga chiqishining oldini oladi. Ushbu muvaffaqiyatga tayangan holda, «Masdar» Samarqand, Jizzax va Sherobodda umumiy quvvati qariyb 900 MVt bo‘lgan quyosh loyihalari portfelini rivojlantirib, mintaqadagi eng yirik quyosh energetikasi ishlab chiquvchilaridan biriga aylandi.
«Masdar», shuningdek, O‘zbekistonda quruqlikdagi shamol energetikasining asoschilaridan biri hisoblanadi. 2023-yilda kompaniya Farg‘ona vodiysida shamol generatsiyasiga 1 GVt quvvat qo‘shadigan «Mingbuloq» shamol elektr stansiyasi bo‘yicha bitimlarni imzoladi; bu inshoot yuz minglab xonadonlarni toza elektr quvvati bilan ta’minlab, mamlakatning energiya balansini diversifikatsiya qiladi. Qoraqalpog‘iston va Buxoro viloyatlarida ham bir qator boshqa shamol loyihalari ishlab chiqilmoqda, bu esa O‘zbekistonning hali to‘liq ishga solinmagan ulkan shamol salohiyatini namoyon etadi.
O‘zbekiston «Masdar» uchun shunchaki bozor emas, balki qayta tiklanuvchi energiya faoliyatining mintaqaviy markaziga (xabiga) aylanib bormoqda. Kompaniyaning Toshkentdagi vakolatxonasi loyihalash, xaridlar va qurilish ishlarini muvofiqlashtiradi hamda mahalliy pudratchilar, ta’minotchilar va oliygohlar bilan yaqindan hamkorlik qiladi. Ushbu loyihalar qurilish va ekspluatatsiya bosqichlarida minglab ish o‘rinlarini yaratib, qayta tiklanuvchi energiya sohasidagi ilg‘or texnologik bilimlarni mahalliy mutaxassislarga o‘rgatuvchi amaliy malaka oshirish dasturlarini taqdim etmoqda.
«Masdar» jamiyat taraqqiyotini va ekologik barqarorlik bo‘yicha xabardorlikni oshirishni ham qo‘llab-quvvatlaydi. Mahalliy ta’lim muassasalari bilan o‘rnatilgan sheriklik orqali kompaniya muhandislik va atrof-muhitni muhofaza qilish yo‘nalishlarida tahsil olayotgan talabalar uchun amaliyotlar va salohiyatni oshirish dasturlarini yo‘lga qo‘ymoqda. Mazkur tashabbuslar toza energiya mutaxassislarining yangi avlodini tarbiyalashga hamda O‘zbekiston inson kapitalining uzoq muddatli yuksalishiga xizmat qiladi.
Bugungi kunda «Masdar» O‘zbekistonning «yashil» energetika sohasidagi eng yirik va ishonchli xorijiy sarmoyadorlaridan biri sanaladi. Uning loyihalari 1,5 GVt dan ziyod toza quvvat manbalarini ishga tushirishga, issiqxona gazlari ajralishini kamaytirishga hamda mamlakatning energiya xavfsizligini mustahkamlashga zamin yaratadi. Global tajriba va mahalliy hamkorlikni birlashtirgan holda, «Masdar» va O‘zbekiston birgalikda Markaziy Osiyo uchun yanada toza va barqaror energetika kelajagini shakllantirmoqda.