Barqaror iqtisodiy o'sish, bozorlarning kengayishi, boy resurs bazasi va izchil iqtisodiy islohotlar investorlar uchun yangi imkoniyatlarni ochib bermoqda.
~$147 mlrd
Iqtisodiyot koʻlami ishlab chiqarish bazasidan global qiymat zanjirlariga oʻtish imkonini beradi.
2025-yildagi YaIM tarkibi Oʻzbekiston iqtisodiyotida xizmatlar yetakchi mavqega ega boʻlib borayotganini, sanoat, qishloq xoʻjaligi va qurilish esa ishlab chiqarish hamda kelgusidagi iqtisodiy kengayish uchun muhim asos boʻlib qolayotganini koʻrsatadi. Bunday uygʻunlik alohida iqtisodiy faoliyat turlaridan yanada yaxlit qiymat zanjirlariga oʻtish uchun sharoit yaratadi. Ichki bozorning rivojlanishi xizmatlarga talabni qoʻllab-quvvatlash bilan birga, ishlab chiqarishga yoʻnaltirilgan investitsiyalar uchun ham imkoniyatlar yaratadi.
Muhim yoʻnalishlardan biri Oʻzbekistonni xalqaro taʼminot zanjirlari bilan yanada yaqin bogʻlay oladigan oʻzaro integratsiyalashgan ishlab chiqarish va xizmat koʻrsatish imkoniyatlarini rivojlantirishdir. Ishlab chiqarish quvvatlarining kengayishi uskunalar, energiya, muhandislik yechimlari, logistika va ixtisoslashgan xizmatlarga boʻlgan talabni oshiradi. Qurilish esa yangi ishlab chiqarish obyektlarini joylashtirish, mavjud quvvatlarni kengaytirish va biznes faolligini rivojlantirish uchun zarur infratuzilmaviy bazani shakllantiradi.
Investor nuqtayi nazaridan bunday tuzilma nafaqat tayyor mahsulot ishlab chiqarish, balki qiymat yaratilishi va mahsulot yetkazib berilishining turli bosqichlarida ishtirok etish imkonini beradi. Bunga qayta ishlash, sanoat komponentlarini ishlab chiqarish, logistika, infratuzilma va ixtisoslashgan xizmatlar kirishi mumkin. Tarmoqlar oʻrtasidagi aloqalar chuqurlashgani sari Oʻzbekistonda faoliyat yuritayotgan korxonalarni xalqaro taʼminot zanjirlariga integratsiya qilish, ichki va tashqi bozorlarga xizmat qiluvchi yuqori qoʻshilgan qiymatli ishlab chiqarish imkoniyatlarini kengaytirish uchun sharoit yaratiladi.
Yalpi ichki mahsulotga nisbatan, %
7,7%
Soʻnggi oʻn yilda oʻsish birorta yilda ham toʻxtamadi va 2025-yilda tezlashdi.
Oʻzbekistonning oʻn yillik iqtisodiy oʻsishining kuchli jihati faqat yuqori surʼatlarda emas, balki uning uzluksizligidadir. 2016-2025-yillarda iqtisodiyot birorta yilda ham pasaymadi, 2025-yilda esa real YaIM 7,7 foizga oʻsdi. Bu bir martalik tezlashuv emas, balki izchil kengayish jarayonidir.
2020 yil ushbu barqarorlikning muhim koʻrsatkichidir. Jahon iqtisodiyotida keskin pasayish kuzatilgan sharoitda Oʻzbekiston iqtisodiyoti 1,6 foizga oʻsdi. Investorlar uchun bu tashqi sharoitlar yomonlashganda iqtisodiy faollikni qoʻllab-quvvatlovchi ichki omillarning ahamiyatini koʻrsatadi. Ichki talab, investitsiyalar va sanoatlashtirish iqtisodiy faollikning qoʻshimcha manbalarini yaratib, ishlab chiqarish quvvatlarini kengaytiradi. Bu iqtisodiy diversifikatsiyani qoʻllab-quvvatlab, bozor imkoniyatlarini faqat bitta eksport mahsuloti yoki tarmogʻiga bogʻlab qoʻymaslik imkonini beradi.
Ishlab chiqarish bazasi kengaygani sari uskunalar, transport, logistika, infratuzilma, raqamli yechimlar va professional xizmatlarga boʻlgan talab ham ortadi. Ushbu oʻzaro bogʻliq yoʻnalishlarning rivojlanishi taʼminot zanjirlarini chuqurlashtiradi va yangi investitsiya imkoniyatlarini yaratadi. Kompaniyalar uchun bu imkoniyatlar faqat ichki isteʼmol bozoriga chiqish bilan cheklanmasligini anglatadi: ular ishlab chiqarish, infratuzilma, taʼminot zanjirlari va turdosh xizmatlar rivojida ishtirok etishi mumkin.
Oʻn yillik dinamika iqtisodiyotning nafaqat oʻsayotganini, balki oʻzaro bogʻliq iqtisodiy faollik manbalarini kengaytirayotganini koʻrsatadi va uzoq muddatli investitsiyalar uchun yanada kengroq asos yaratadi.
XVF, World Economic Outlook
| Oʻzbekiston | Markaziy Osiyo va Kavkaz | Yaqin Sharq | Yevropa Ittifoqi | Shimoliy Amerika | Janubiy Amerika | Afrika | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2016 | 6,7% | 3% | 4,9% | 2% | 1,7% | -2,3% | 2% |
| 2017 | 4,7% | 6,5% | 1,1% | 3% | 2,4% | 0,9% | 3,5% |
| 2018 | 5,7% | 3,7% | 1,1% | 2,3% | 2,8% | 0,5% | 3,4% |
| 2019 | 6,8% | 2,6% | 1% | 2% | 2,2% | 0% | 2,9% |
| 2020 | 1,6% | 0,4% | -3,2% | -5,5% | -2,9% | -6,4% | -2,3% |
| 2021 | 8,2% | 9,3% | 4,8% | 6,4% | 6,1% | 7,6% | 4,1% |
| 2022 | 6,1% | 5,1% | 7,8% | 3,7% | 2,8% | 4,1% | 4,5% |
| 2023 | 6,3% | 5,1% | 2,3% | 0,6% | 2,9% | 1,7% | 3,5% |
| 2024 | 6,7% | 4,2% | 2,3% | 1,2% | 2,6% | 2,3% | 3,4% |
| 2025 | 7,7% | 4,5% | 2,5% | 1,6% | 1,9% | 2,7% | 4,5% |
7,3%
Inflyatsiyaning pasayishi uzoq muddatli investitsiyalar uchun prognoz qilinadigan narxlar muhitini shakllantirmoqda.
Narxlar barqarorligi Oʻzbekiston iqtisodiy transformatsiyasining markaziy qismlaridan biriga aylanmoqda. Iqtisodiyotda bozor mexanizmlari rivojlanib borar ekan, pul-kredit siyosatining samaradorligi va inflyatsion targetlash tizimining ishonchliligi biznes kutilmalari hamda investitsiya qarorlariga tobora kuchli taʼsir koʻrsatmoqda.
Soʻnggi yillarda inflyatsiyaning pasayishiga muvozanatli pul-kredit siyosati, valyuta kursining mustahkamlanishi va tashqi narx bosimining yumshashi yordam berdi. Bazaviy inflyatsiyaning pasayishi ham shu yoʻnalishda ishlaydi. Markaziy bankning siyosati ushbu tendensiyani mustahkamlash va inflyatsiyani 5 foizlik maqsadli koʻrsatkichga yaqinlashtirishga qaratilgan.
Mazkur maqsadga erishish va uni saqlab qolish faqat isteʼmol narxlari oʻsishining pasayishini anglatmaydi. Barqaror inflyatsion moʻljal pul-kredit siyosatining iqtisodiyotga taʼsirini kuchaytirish, iqtisodiy prognozlarning ishonchliligini oshirish hamda biznes uchun narx belgilash, investitsiya va moliyaviy rejalashtirishda aniqroq mezon yaratishga xizmat qiladi.
Xalqaro investorlar nuqtayi nazaridan, bu ayniqsa muhim, chunki kapital sigʻimi yuqori loyihalar uzoq muddatli iqtisodiy shart-sharoitlarni hisobga olgan holda rejalashtiriladi. Narxlarning yanada prognoz qilinadigan boʻlishi loyiha xarajatlari, pul oqimlari va investitsiya koʻrsatkichlarini aniqroq baholash imkonini beradi.
Shu tariqa, inflyatsiyaning pasayishi Oʻzbekistonda institutsional va bozor transformatsiyasining kengroq jarayonining bir qismi boʻlib, uzoq muddatli investitsiya muhitining prognoz qilinishini yanada kuchaytirishga xizmat qilmoqda.
Punktir - Markaziy bank maqsadi
| Inflyatsiya | |
|---|---|
| 2016 | 9,7% |
| 2017 | 18,8% |
| 2018 | 14,3% |
| 2019 | 15,2% |
| 2020 | 11,1% |
| 2021 | 10% |
| 2022 | 12,3% |
| 2023 | 8,8% |
| 2024 | 9,8% |
| 2025 | 7,3% |
$81,2 mlrd
Savdo hajmi oʻsib borayotgan talabni yangi ishlab chiqarish va eksport bozorlariga olib bormoqda.
Oʻzbekiston tashqi savdosining kengayishi ichki talabning oʻsishi, ishlab chiqarish quvvatlarining kengayishi va korxonalarning tashqi bozorlarga chiqishi oʻrtasidagi bogʻliqlikni aks ettiradi. 2025-yilda eksport 24 foizga oʻsib, 33,8 mlrd dollarga yetdi, tashqi savdo aylanmasi esa 20,7 foizga oshdi. Bu kengayish izchil: eksport 2023-yildagi 24,9 mlrd dollardan 2024-yilda 27,3 mlrd dollarga va 2025-yilda 33,8 mlrd dollarga yetdi.
Shu bilan birga, ishlab chiqarish bazasining kengayishini qoʻllab-quvvatlovchi import ham oʻsmoqda. 2025-yilda import 18,5 foizga oshib, 47,4 mlrd dollarni tashkil etdi. Uning eng yirik toifasini mashina va transport uskunalari tashkil etdi. Ushbu toifaga sanoat va energetika uskunalari, qishloq xoʻjaligi texnikasi, elektr mashinalari va uskunalari, telekommunikatsiya uskunalari hamda boshqa transport vositalari kiradi. Bunday tarkib korxonalarni modernizatsiya qilish, mehnat unumdorligini oshirish va ishlab chiqarish quvvatlarini kengaytirish uchun zarur texnologiyalarga talab ortib borayotganini koʻrsatadi. Import qilinayotgan uskunalar yangi ishlab chiqarish quvvatlarini yaratish, mahsulot ishlab chiqarishni koʻpaytirish, mahalliy taʼminot zanjirlarini rivojlantirish va kelgusida eksport salohiyatini oshirish uchun texnologik asos yaratadi.
Oʻzbekistonning 210 ta davlat bilan savdo aloqalariga ega ekani investorlar uchun ishlab chiqarishni faqat ichki bozorga emas, balki bir nechta xalqaro va mintaqaviy bozorlarga yoʻnaltirish imkoniyatini yaratadi.
$33,8 mlrd
Eksport
$47,4 mlrd
Import
210
Savdo hamkori mamlakatlar
+20,7%
Savdo aylanmasining oʻsishi
21,2%
Xitoy - aylanma boʻyicha eng yirik hamkor
38,2 mln
Oʻzbekistonning demografik koʻlami bozorlar, kadrlar va investitsiyalar uchun tobora kengayib borayotgan bazani shakllantirmoqda.
Oʻzbekiston aholisi shunchaki yirik isteʼmol bozori emas. Uning yosh tarkibi iqtisodiy hayotga yangi ishtirokchilarning muntazam kirib kelishini taʼminlab, iqtisodiyot rivojlanishi bilan birga potensial mijozlar bazasi va biznes ishga olishi mumkin boʻlgan odamlar doirasini kengaytirib boradi.
Bunday demografik dinamika kompaniyalar uchun uzoqroq rejalashtirish ufqini yaratadi. Yosh avlodlar bosqichma-bosqich isteʼmolchilar, xodimlar va tadbirkorlarga aylanib, talabni qoʻllab-quvvatlaydi va ayni paytda iqtisodiyotning ishlab chiqarish salohiyatini oshiradi. Bu biznes uchun aholi bilan birgalikda rivojlanishi mumkin boʻlgan imkoniyatlarni yaratadi.
Xalqaro investorlar uchun bozor koʻlami va mehnat resurslarining mavjudligi uygʻunligi ayniqsa muhimdir. Sanoat, xizmatlar, logistika va boshqa rivojlanayotgan tarmoqlar keng ichki bozor bilan bir qatorda tobora kengayib borayotgan inson resurslari bazasidan foydalanish imkoniyatiga ega boʻladi.
Biroq demografik oʻsish eng katta iqtisodiy qiymatni aholi samarali iqtisodiy faoliyatga muvaffaqiyatli jalb qilinganda yaratadi. Shu sababli mehnat yoshidagi aholining oʻsib borayotgan qismini iqtisodiy faoliyatga integratsiya qilish qobiliyati demografik salohiyatning investitsiyalar, ishlab chiqarish va uzoq muddatli iqtisodiy oʻsishga qanchalik samarali aylantirilayotganini koʻrsatuvchi muhim omilga aylanadi.
Besh yillik guruhlar, umumiy sondan %
32,2%
Mehnatga layoqatli yoshdan kichik
56%
Mehnatga layoqatli yoshda
11,8%
Mehnatga layoqatli yoshdan katta
+693,5 ming
2025-yilda aholi oʻsishi
4,8%
Mehnat bozori chuqurlashmoqda: bandlik aholi oʻsishidan tezroq ortmoqda.
Ishsizlikning pasayishi aholi soni va mehnat resurslarining oʻsishi sharoitida yuz bermoqda. Aynan shu jihat ushbu dinamikani muhim qiladi: mehnat bozoridagi vaziyatning yaxshilanishi ishchi kuchining qisqarishi bilan emas, balki iqtisodiyotning tobora koʻproq odamlarni bandlikka jalb qilish qobiliyatining ortishi bilan bogʻliq.
Iqtisodiy faollik diversifikatsiyalanib borar ekan, bandlik imkoniyatlari koʻproq tarmoqlar va biznes modellarida kengaymoqda. Bu mehnat bozoriga yangi kirib kelayotgan aholini samarali iqtisodiy faoliyatga jalb qilish, mavjud kompaniyalarga esa oʻz xodimlari sonini kengaytirish imkonini beradi.
Investorlar uchun katta mehnat resurslari bazasi va bandlik sharoitlarining yaxshilanib borishi Oʻzbekistonni operatsion faoliyat uchun jozibadorroq platformaga aylantirishi mumkin. Kompaniyalar oʻsib borayotgan ishchi kuchidan foydalanish bilan birga, tobora koʻproq odamlar rasmiy iqtisodiy faoliyatda ishtirok etayotgan va talabni shakllantirayotgan iqtisodiyotda faoliyat yuritish imkoniyatiga ega boʻladi.
Ushbu dinamikaning ahamiyati faqat ishsizlik darajasi bilan cheklanmaydi. Demografik oʻsishni oʻzlashtirish va bandlikni kengaytirishni bir vaqtning oʻzida taʼminlay oladigan mehnat bozori ishlab chiqarishni kengaytirish, xizmatlarni rivojlantirish va uzoq muddatli operatsiyalarni yoʻlga qoʻyish uchun muhim asos yaratadi. Bu Oʻzbekistonning demografik salohiyati bilan investitsiyaviy salohiyati oʻrtasidagi bogʻliqlikni yanada mustahkamlaydi.
Ishchi kuchi tadqiqoti; aholi yil oxiriga
| Aholi | Ishsizlik | |
|---|---|---|
| 2018 | 33,25 mln | 9,3% |
| 2019 | 33,91 mln | 9% |
| 2020 | 34,56 mln | 10,5% |
| 2021 | 35,27 mln | 9,6% |
| 2022 | 36,02 mln | 8,9% |
| 2023 | 36,8 mln | 6,8% |
| 2024 | 37,54 mln | 5,5% |
| 2025 | 38,24 mln | 4,8% |
14,81 mln
Band aholi, 2025
20,35 mln
Mehnat resurslari, 2025
+4,1%
Bandlikning yillik oʻsishi
15,57 mln
Iqtisodiy faol aholi, 2025
$43,1 mlrd
Kapital oqimi global investitsiya oqimlariga chuqurroq integratsiyani aks ettiradi.
Xorijiy investitsiyalar oqimining jadal oʻsishi Oʻzbekistonning investitsiya bazasi kengayib, yirik xalqaro kapitalni jalb qilish salohiyati ortib borayotganini koʻrsatadi. 2022-2025-yillarda jalb qilingan xorijiy investitsiyalar va kreditlar hajmi 3,5 baravarga oshib, 12,3 mlrd dollardan 43,1 mlrd dollarga yetdi. Bu oʻsish nafaqat investorlar qiziqishining ortgani, balki sanoat, energetika, infratuzilma, logistika va boshqa kapital talab qiluvchi tarmoqlarda yirik va uzoq muddatli loyihalar soni kengayayotgani bilan ham bogʻliq.
Jalb qilinayotgan kapitalning muhim qismi real iqtisodiy aktivlarga yoʻnaltirilmoqda. 2025-yilda 19,1 mlrd dollar miqdoridagi toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar asosiy kapitalga yoʻnaltirildi. Ushbu mablagʻlar ishlab chiqarish quvvatlarini kengaytirish, energetika va logistika infratuzilmasini rivojlantirish hamda yangi loyihalarni amalga oshirishga xizmat qilmoqda. Natijada mahalliy yetkazib beruvchilarga talab oshib, yangi bizneslar va taʼminot zanjirlarining shakllanishi uchun sharoit yaratilmoqda.
Shu bilan birga, investitsiya manbalari tobora diversifikatsiyalanmoqda. Eng yirik investorning ulushi jami investitsiyalar hajmining uchdan biridan kam. Bu yangi xalqaro investorlar uchun bozorga kirish imkoniyatlarini kengaytiradi va investitsiya oqimining bitta manbaga bogʻliqligini kamaytiradi. Xalqaro biznes uchun bu Oʻzbekistonda shakllanayotgan ishlab chiqarish va infratuzilma bazasi yangi texnologiyalar, ishlab chiqarish loyihalari hamda mintaqaviy qiymat zanjirlariga integratsiya uchun yangi imkoniyatlar yaratayotganini anglatadi.
$123,9 mlrd
Jamlangan xorijiy investitsiyalar, 2017-2025
$19,1 mlrd
Asosiy kapitalga TTXI, 2025
29,3%
Xorijiy investitsiyalar oqimining YAIMga nisbati, 2025
×3,5
2022-yildan buyon oʻsish
474 899
Mahalliy biznesni xalqaro qiymat zanjirlari bilan bogʻlaydigan tadbirkorlik bazasi.
Oʻzbekiston xususiy sektorining koʻlami xalqaro kompaniyalarni mahalliy iqtisodiyotga yanada chuqurroq integratsiya qilish uchun asos yaratadi. Qariyb 475 mingta faol korxona yetkazib beruvchilar, pudratchilar va isteʼmolchilarning keng bazasini shakllantirgan. Mikro va kichik biznesning ustunligi esa talab, investitsiyalar va yirik qiymat zanjirlaridagi ishtirok kengaygani sari korxonalar uchun oʻsish imkoniyatlari mavjudligini anglatadi.
Shu bilan birga, Oʻzbekistonda xorijiy kapital ishtirokidagi 18 164 ta korxonadan iborat xalqaro biznes segmenti ham shakllangan. Ularning 76,6 foizining toʻliq xorijiy mulkchilik asosida faoliyat yuritishi xalqaro kompaniyalar uchun mamlakatda mustaqil biznes yuritish va operatsiyalarini bevosita boshqarish imkoniyati mavjudligini koʻrsatadi.
Bunday muhit kengayish salohiyatiga ega investitsiya loyihalari uchun ayniqsa muhim. Xalqaro kompaniya dastlab ichki bozorga xizmat koʻrsatishi, keyinchalik mahalliy yetkazib beruvchilar va ishlab chiqarish quvvatlarini rivojlantirishi, yetarli miqyosga erishgach esa Oʻzbekistondan mintaqaviy taʼminot bazasi sifatida foydalanishi mumkin. Shu tariqa mavjud tadbirkorlik bazasi mahalliy hamkorlar manbai boʻlish bilan birga, eksportga yoʻnaltirilgan yangi ishlab chiqarish ekotizimlarining asosiga aylanishi mumkin.
Kichik korxonalar va mikrofirmalar
Yillik aylanma 10 mlrd soʻmgacha
85%
Roʻyxatdan oʻtgan kompaniyalar: 403 767
Oʻrta korxonalar
Yillik aylanma 10 dan 100 mlrd soʻmgacha
13%
Roʻyxatdan oʻtgan kompaniyalar: 61 508
Yirik korxonalar
Yillik aylanma 100 mlrd soʻmdan yuqori
2%
Roʻyxatdan oʻtgan kompaniyalar: 9 624
Xorijiy korxonalar
100% xorijiy mulkchilik, mahalliy hamkor talab etilmaydi
13 917
Qoʻshma korxonalar
Oʻzbek hamkor bilan qoʻshma mulkchilik
4 247
474 899
Korxona va tashkilotlar, 2026-yil 1-yanvar
85%
Mikrofirmalar va kichik korxonalar
18 164
Xorijiy kapitalli korxonalar
$89 mlrd
sanoat ishlab chiqarishi
Ishlab chiqarish quvvatlarining kengayishi, korxonalarni modernizatsiya qilish va qayta ishlashni chuqurlashtirish yuqori qo'shilgan qiymatli tarmoqlarga investitsiya kiritish uchun yangi imkoniyatlar yaratadi.
Mashinasozlik, kimyo, to'qimachilik, agroqayta ishlash
54%
elektr energiyasi ishlab chiqarishda QTE ulushi
Iqtisodiyot va sanoatning o'sishi energiyaga talabni oshirmoqda, quyosh va shamol energetikasi, tarmoqlarni modernizatsiya qilish hamda energiya saqlash bo'yicha yirik loyihalar esa salmoqli investitsiya imkoniyatlarini ochmoqda.
Quyosh va shamol energetikasi, tarmoqlar, saqlagichlar, samaradorlik
48,7%
xizmatlarning qo'shilgan qiymatdagi ulushi
Transport, logistika, IT, moliyaviy va professional xizmatlarning jadal rivojlanishi mintaqaviy bog'lanishni hamda O'zbekistonning global qiymat zanjirlariga integratsiyasini mustahkamlaydi.
Logistika, IT va telekom, moliya, turizm
Davlat aktivlarini boshqarish agentligi
Xususiylashtirish dasturi, investorlarga taklif etilayotgan davlat ulushlari va aktivlari, auksionlar, tenderlar va ommaviy taklifnomalar.
davaktiv.uzStatistika agentligi
YAIM, sanoat, investitsiyalar, savdo, xizmatlar, bandlik, aholi va boshqa iqtisodiy ko'rsatkichlar.
stat.uzO'zbekiston Markaziy banki
Inflyatsiya, valyuta kurslari, xalqaro zaxiralar, to'lov balansi, tashqi qarz va bank statistikasi.
cbu.uzSoliq qo'mitasi
Soliq qonunchiligi, stavkalar, imtiyozlar, QQS, foyda solig'i, soliq xizmatlari va tushuntirishlar.
gov.uz/soliqYagona bojxona tarifi
TIF TN kodlari bo'yicha bojxona to'lovlari, import va eksport talablari, notarif choralar, ruxsatnomalar va cheklovlar.
tarif.customs.uzInvestitsiyalarni tartibga solish
Investorlar kafolatlari va huquqlarini himoya qilish, investitsiya imtiyozlari va preferensiyalari, qonunchilik va EIZ tartibga solinishi.
lex.uzInvestitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi
Investitsiya siyosati, investitsiya loyihalari, investorlarni qo'llab-quvvatlash choralari, tarmoq imkoniyatlari, sanoat va tashqi savdo rivoji.
gov.uz/miitIqtisodiyot va moliya vazirligi
Davlat byudjeti, fiskal siyosat, davlat qarzi, makroiqtisodiy prognozlar va byudjet parametrlari.
gov.uz/imv